سرویسهای بهداشتی عمومی؛ زیرساختی ضروری برای سلامت، آسایش و کرامت شهروندان ۱۹ نوامبر برابر با ۲۸ آبان، از سوی سازمان ملل متحد بهعنوان «روز جهانی توالت» نامگذاری شده است؛ مناسبتی جهانی که با هدف افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت دسترسی همگانی به خدمات بهداشتی ایمن، استاندارد و قابل اطمینان و جلب توجه دولتها و […]

سرویسهای بهداشتی عمومی؛ زیرساختی ضروری برای سلامت، آسایش و کرامت شهروندان
۱۹ نوامبر برابر با ۲۸ آبان، از سوی سازمان ملل متحد بهعنوان «روز جهانی توالت» نامگذاری شده است؛ مناسبتی جهانی که با هدف افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت دسترسی همگانی به خدمات بهداشتی ایمن، استاندارد و قابل اطمینان و جلب توجه دولتها و نهادهای مسئول به ضرورت توسعه زیرساختهای بهداشت عمومی گرامی داشته میشود.
شهریار تبریز/ محمد جام کسری: این روز، فراتر از یک مناسبت نمادین، یادآور یکی از بنیادیترین نیازهای زندگی انسان و نقش تعیینکننده آن در سلامت عمومی، حفظ محیط زیست و ارتقای کیفیت زندگی است. دسترسی به سرویس بهداشتی مناسب، از جمله حقوق اولیه شهروندان در بهرهمندی از محیطی سالم، ایمن و شایسته زندگی محسوب میشود؛ موضوعی که با مفاهیمی همچون کرامت انسانی، عدالت اجتماعی و توسعه پایدار پیوندی ناگسستنی دارد.
در مقیاس شهری نیز سرویسهای بهداشتی عمومی از جمله زیرساختهای ضروری و اجزای مهم مبلمان و خدمات شهری به شمار میروند که نقش مؤثری در تسهیل حضور و فعالیت شهروندان در فضاهای عمومی ایفا میکنند. توسعه شهرنشینی، افزایش جمعیت و جمعیت شناور، گسترش فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی، رونق گردشگری و افزایش حضور شهروندان در پارکها، مراکز تفریحی، بازارها، پایانهها و معابر پرتردد، ضرورت تأمین و توزیع مناسب این خدمات را بیش از پیش آشکار ساخته است.
اهمیت این زیرساختها صرفاً به تأمین یک نیاز بهداشتی محدود نمیشود؛ بلکه کیفیت طراحی، مکانیابی، دسترسپذیری، نظافت و نگهداری آنها در میزان رضایتمندی شهروندان و کیفیت تجربه حضور در فضاهای شهری تأثیر مستقیم دارد. از این منظر، سرویسهای بهداشتی عمومی باید بهعنوان بخشی از نظام یکپارچه خدمات شهری و نه صرفاً تأسیساتی مستقل و منفرد مورد توجه قرار گیرند.
توجه به نیازهای گروههای مختلف اجتماعی نیز از الزامات اساسی در برنامهریزی این خدمات است. فراهمسازی امکانات مناسب برای زنان، کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیت، پیشبینی فضاهای مادر و کودک، رعایت اصول ایمنی و بهداشت و تأمین تجهیزات متناسب با شرایط اقلیمی و نیازهای کاربران، از جمله مؤلفههایی است که در تحقق مفهوم شهر فراگیر و دسترسپذیر اهمیت دارد.
از سوی دیگر، برنامهریزی برای توسعه این زیرساختها مستلزم اتخاذ رویکردی فراتر از احداث و افزایش تعداد واحدهاست. شناسایی پهنههای فاقد دسترسی، مکانیابی مبتنی بر الگوی توزیع جمعیت و فعالیت، رعایت استانداردهای فنی و بهداشتی، استفاده از فناوریهای نوین و استقرار نظام منظم بهرهبرداری و نگهداری، میتواند زمینه ارتقای کیفیت و پایداری خدمات را فراهم سازد.
در همین راستا، مدیریت شهری بهعنوان یکی از متولیان اصلی تأمین خدمات عمومی، نقش مهمی در برنامهریزی، توسعه و ساماندهی سرویسهای بهداشتی عمومی بر عهده دارد. توجه به این موضوع در برنامههای توسعه شهری و تخصیص منابع متناسب، علاوه بر ارتقای سطح بهداشت و سلامت عمومی، میتواند به افزایش حضورپذیری فضاهای شهری، بهبود کیفیت خدمات گردشگری و تقویت رضایتمندی شهروندان منجر شود.
روز جهانی توالت، فرصتی برای بازاندیشی در اهمیت خدماتی است که شاید در میان پروژههای بزرگ و طرحهای عمرانی شهری کمتر مورد توجه قرار گیرند، اما در زندگی روزمره شهروندان نقشی اساسی دارند. بیتردید، شهری که به سلامت، آسایش و کرامت انسانی شهروندان خود میاندیشد، باید تأمین خدمات بهداشتی عمومی را نه یک موضوع حاشیهای، بلکه بخشی جداییناپذیر از سیاستهای توسعه و ارتقای کیفیت زندگی شهری بداند.



































